Het uiterlijk van mensen is voor hen al eeuwen een onderwerp van belang en obsessie. Al in de tijd van de oude Egyptenaren werd er plastische chirurgie bedreven. Al had deze tak van sport in die tijd wel een ander doel dan vandaag de dag. In deze blog nemen we je mee in een vogelvlucht door de geschiedenis van de plastische chirurgie

Hoe het begon

In de oudheid was het doel van plastische chirurgie vooral het reconstrueren van verloren lichaamsdelen. Zo is er het voorbeeld van Rames II die een neusoperatie kreeg. Daar moet bij worden verteld, dat dit wel na zijn dood gebeurde, namelijk als onderdeel van het mummificatieproces. In zijn neus werden een botje en graankorrels gebracht, die zouden moeten voorkomen dat de neus tijdens de mummificatie onherkenbaar zou worden, bijvoorbeeld door in te zakken. De farao moest in het hiernamaals herkend kunnen worden. Dit was essentieel, omdat dit betekende dat de farao dan daar eeuwig zou kunnen voortleven.

India

In het India van de 6e eeuw v. Chr. werd een van de eerste neusreconstructies gedaan. De methode was eenvoudig: een huidlap uit de kin of het voorhoofd werd gebruik om de neus te reconstrueren. Een vroege manier om het uiterlijk van iemand te herstellen.

Middeleeuwen

In de middeleeuwen was de kerk erg machtig en het uitoefenen van een operatie werd door dit instituut gezien als een heidens ritueel. Dus werden medische operaties in de ban gedaan. Zo verdween de kennis over de chirurgie in de kluizen van het Vaticaan. Pas in de 15e eeuw wordt die kennis weer tevoorschijn gehaald.

De Italiaanse methode

Hoorden we net over de methode waarbij een huidflap uit het hoofd of kin voor de reconstructie van de neus gebruikt werd, bij de Italiaanse methode werd er huid uit de arm genomen om er vervolgens een neus van te maken. Deze ingreep was hard nodig, want in de renaissance kregen de Europeanen te maken met ziekten uit de Nieuwe Wereld, zoals syfilis. Een van de symptomen van deze ziekte is een ingezakte neus. De Italiaanse methode werd ingezet voor de reconstructie van zo’n neus. In deze periode kwam veel kennis uit Griekenland terug via de Arabische wereld, aangevuld met nieuwe kennis die men daar opgedaan had.

Grote doorbraken

In de negentiende eeuw wordt de naam plastische chirurgie bedacht door Karl Ferdinand von Gräfe. Plastisch komt van het Griekse plastikos, wat ‘vormen’ betekent. Het was een eeuw waarin verschillende grote ontdekkingen werden gedaan: ether en lachgas werden ontdekt als verdovingsmiddel en ook bacteriën werden in die tijd ontdekt, hetgeen het sterftecijfer na operaties drastisch naar beneden bracht.

De wereldoorlogen

Tijdens de wereldoorlogen kreeg de plastische chirurgie erkenning als volwaardige discipline. Tijdens deze oorlogen werd er met zwaar geschut geschoten. Wanneer je geraakt werd door een granaatscherf mocht je van geluk spreken als je het overleefde. De verwondingen die soldaten opliepen waren ongekend, net zoals de wapens waarmee gestreden werd. De gezichten van de soldaten konden alleen gereconstrueerd worden door specialistische artsen.

Eeuwige jeugd

Het idee van schoonheid veranderde met de jaren. Was het in de negentiende eeuw nog zo dat men dacht dat schoonheid van binnen zat, in de twintigste eeuw ging het meer en meer om de buitenkant. De moderne plastische chirurgie ontstaat in Amerika en legt de nadruk op de cosmetische schoonheid en jeugdigheid. De American Association of Plastic Surgeons ziet in 1921 het licht en belooft het vrouwelijk deel van de bevolking eeuwige jeugd en de correctie van schoonheidsfoutjes. `Lelijk zijn hoeft niet meer´, zo was de gedachte. Na 1945 begonnen de plastische chirurgen reclame te maken voor liposucties, borstvergrotingen en neuscorrecties. De link tussen schoonheid en jeugdigheid werd benadrukt.

Plastische chirurgie anno nu

Vanaf het midden van de jaren ‘40 zijn er veel nieuwe uitvindingen geweest en bestaande technieken zijn verbeterd. De plastische chirurgie van nu staat het meest in de belangstelling vanwege de fillers, botox en facelifts. Het idee van de eeuwige jeugd uit de jaren ’50 wordt genuanceerd, omdat de nadruk nu meer ligt op het waarmaken van realistische verwachtingen. Het opfrissen van het uiterlijk, door bijvoorbeeld een gezicht er minder vermoeid uit te laten zien, is een standaard benadering geworden.